Restoran sipariş ve servis terimleri, sade bir dille

Masadan sipariş araçlarını karşılaştırırken ya da bir firmayla konuşurken karşılaşacağınız kırk beş terim; yapay zeka garson, dijital garson ve QR kod sipariş sisteminden KDS'ye, modifier'a, 86'ya, kuvere ve servis ücretine kadar. Her birinin kısa bir tanımı ve önemli olduğu yerlerde WaiterPilot'un bunu nasıl ele aldığına dair bir not var; ayrıntılı sayfaya da bağlantı veriliyor.

Güncelleme: 16 Ekim 2026

Masada sipariş

Bir restoranın sunabileceği sipariş türleri ve her terimin genellikle ne anlama geldiği.

Yapay zeka garson (AI waiter). Misafirlerin menüyü sormasını ve siparişi genellikle sohbet ya da sesle, bir konuşma içinde vermesini sağlayan yazılım. Robot değildir: yemeği yine insanlar pişirir ve servis eder. WaiterPilot, masadaki QR koddan açılan sohbet tabanlı bir yapay zeka garsondur. Yapay zeka garson nedir sayfasına bakın.
Dijital garson (digital waiter). Masada garsonun işinin bir kısmını yapan yazılımın bir başka adı: siparişi almak, menü sorularını yanıtlamak ya da personeli çağırmak. Dijital garson diye satılan bazı ürünler yalnızca çağrı butonları ya da tablet menülerdir; misafirlerin onunla gerçekte ne yapabildiğini sorun. WaiterPilot sohbetle çalışan bir dijital garsondur.
Sanal garson (virtual waiter). Dijital garson ya da yapay zeka garsonla hemen hemen aynı anlamda kullanılır: siparişi masada alan, ekranda ya da sohbette çalışan bir asistan. Yemeği yine insanlar pişirir, servis eder ve olağan dışı her şeyle ilgilenir.
Sohbetle sipariş (conversational ordering). Sepete ürün eklemek yerine sohbet ya da sesle, kendi sözlerinizle sipariş vermek. Sistem garnitür ya da porsiyon gibi eksik seçimleri sorar ve sipariş gönderilmeden önce özetler. WaiterPilot bunu sohbetle, misafirin kendi dilinde yapar.
Restoran sipariş chatbot'u. Sipariş alan bir sohbet asistanı; çoğu zaman restoranın web sitesinde, WhatsApp'ta ya da Messenger'da ve genellikle paket servis ya da teslimat için. Yapay zeka garson ise salondaki türüdür: misafirin hangi masada oturduğunu bilir. Yapay zeka garson ile restoran chatbot'u karşılaştırmasına bakın.
QR kod ile masadan sipariş. Misafirler masalarındaki QR kodu okutur, menüyü telefonlarında görür ve siparişi personele gönderir. WaiterPilot'ta menü tarayıcıda açılır; uygulama yok, üyelik yok. QR kod ile masadan sipariş sayfasına bakın.
QR kod sipariş sistemi. QR siparişin arkasındaki düzenin tamamı: her masada bir QR kod, misafirlerin açtığı sipariş sayfası ve siparişlerin düştüğü ekran, yazıcı ya da POS. Sistemler en çok siparişin nereye gittiği ve ödeme alıp almadıkları konusunda ayrışır. WaiterPilot siparişleri kendi personel ekranına gönderir ve ödeme almaz.
Masadan sipariş sistemi. Misafirlerin garsonu beklemeden masalarından sipariş vermesinin her yolu: misafirlerin kendi telefonlarıyla QR sipariş, masaya sabitlenmiş tabletler ya da garsonun el terminali. WaiterPilot, misafirlerin kendi telefonlarında çalışan, satın alınacak donanım gerektirmeyen bir masadan sipariş sistemidir.
Okut ve sipariş ver (scan to order). QR siparişin sade adı: misafir masadaki kodu okutur ve açılan sayfadan sipariş verir. WaiterPilot'ta bu sayfa telefonun tarayıcısında bir sohbettir; uygulama yok, üyelik yok.
QR menü (karekod menü). Okunacak bir menüyü açan QR kod; çoğu zaman bir PDF ya da web sayfası. Misafirler onun üzerinden sipariş veremez; siparişi yine bir garson alır.
Dijital menü. Ekrandaki her menü: QR menü, tablet ya da tezgâh üstündeki menü panosu. Terim tek başına misafirlerin ondan sipariş verip veremeyeceğini söylemez.
Sipariş ve ödeme (order and pay). Misafirin telefonunda tek akışta sipariş verip ödemesi; genellikle bir POS ya da ödeme ürününün parçasıdır. WaiterPilot sipariş alır ama ödeme almaz.
Masada ödeme (pay at table). Misafirler hesabı kasaya gitmeden, masada telefonlarından ya da bir el terminalinden öder. Çoğu zaman ödeme şirketleri tarafından, siparişle ya da siparişsiz sunulur.
Masa başı sipariş (tableside ordering). Genellikle garsonun siparişi masada bir el terminaliyle alması; böylece sipariş doğrudan mutfağa gider. Bazen misafirin kendi siparişini vermesi için de kullanılır.
Self-servis sipariş kioskı. Misafirlerin oturmadan ya da teslim almadan önce sipariş verdiği ve genellikle ödediği dokunmatik ekran. Hızlı serviste yaygındır; restoranın satın aldığı ya da kiraladığı bir donanımdır.
Salonda yemek (dine-in). Misafirlerin paket servis ya da teslimat yerine restoranın masalarında yemesi. WaiterPilot salondaki masalar için tasarlandı.
Çok dilli sipariş. Misafirlerin kendi dillerinde sipariş vermesini sağlamak. WaiterPilot'ta sohbet misafirin dilinde yanıt verir (İngilizce, Arapça ve İspanyolca ile test edildi); düğmeler ise İngilizce veya Arapçadır. Çok dilli sipariş sayfasına bakın.

Mutfak ve salon

Bir siparişin misafirden tabağa nasıl yol aldığı ve personelin yolda kullandığı kelimeler.

Fiş (sipariş fişi, adisyon; ticket). Bir siparişin mutfaktaki kopyası: masa, yemekler, seçenekler ve notlar. Eskiden kağıttı; artık çoğu zaman bir ekranda.
KDS (mutfak ekran sistemi). Fişleri yazdırmak yerine gösteren bir mutfak ekranı. WaiterPilot'un, bir telefon ya da tablette adetleri, yemekleri, seçenekleri ve notları fiyatsız gösteren kendi mutfak ekranı vardır; fişleri başka bir KDS'ye ya da yazıcıya göndermez.
Seçenek (modifier). Bir menü ürününü değiştiren seçenek: porsiyon, garnitür, pişme derecesi, ekstra shot, "soğansız". Sipariş hatalarının çoğu seçeneklerde olur.
Zorunlu seçim (forced modifier). Misafirin ürün sipariş edilebilmeden önce seçmesi gereken seçenek; garnitür ya da porsiyon gibi. WaiterPilot'ta zorunlu seçimler yapılmadan sipariş onaylanamaz.
86 (eighty-sixed, "bitti"). Biten ya da o akşam için menüden kaldırılan bir ürün için mutfak argosu. WaiterPilot'ta işletme sahibi ya da müdür bir yemeği tükendi olarak işaretler ve sohbet onu önermeyi hemen bırakır; zaten sipariş edilmiş bir yemek "Out of stock" (stokta yok) olarak işaretlenebilir ve hesaptan çıkar.
Pas ve expo. Pas, hazır tabakların mutfaktan çıktığı yerdir; expo (expediter) her tabağı garson almadan önce fişle karşılaştırır.
Ateşle (fire). Mutfağa bir siparişi ya da bir servisi pişirmeye başlamasını söylemek; "12 numaranın ana yemeklerini ateşle" gibi.
Ön ve arka taraf (front of house, back of house). Ön taraf misafirlerin karşılaştığı herkestir: karşılama görevlileri, garsonlar, barmenler. Arka taraf mutfak, bulaşık bölümü ve depodur.
Garson çağırma. Misafirin göz göze gelmeye çalışmadan garson istemesinin bir yolu: çağrı cihazı, buton ya da telefonda bir dokunuş. WaiterPilot'ta çağrı saniyeler içinde personelin salon ekranında görünür. Nasıl çalışır sayfasına bakın.
Personel onayı. Mutfak pişirmeden önce bir kişinin siparişi kontrol etmesi. WaiterPilot'ta her masadaki ilk sipariş, biri onaylayana ya da reddedene kadar "Awaiting staff" (personel onayı bekleniyor) olarak bekler; o masadan gelen sonraki siparişler doğrudan mutfağa gider.

Masalar, devirler ve hesaplar

Restoran sahiplerinin bir servisten söz ederken kullandığı rakamlar.

Kuver (cover). Hizmet verilen bir misafir. Dört kişilik bir masa dört kuverdir; "bu akşam 120 kuver yaptık" 120 misafir demektir.
Masa devri. Bir grubun oturup yemesi ve kalkması; böylece masa bir sonraki grup için hazırlanabilir.
Masa devir hızı. Bir masanın ya da tüm salonun, örneğin bir öğle servisinde, kaç gruba hizmet verdiği. Onu hareket ettiren; sipariş, ikinci sipariş ve ödeme için daha kısa beklemelerdir.
Ortalama hesap. Toplam satışların hesap sayısına (misafir başı rakam için kuvere) bölünmesi. Masadan dijital sipariş üzerine yayımlanmış araştırma, hesaplarda yaklaşık %1'lik bir değişim ve yaklaşık %10 daha kısa yemek süresi buldu; restoran servis istatistikleri sayfasına bakın.
Ek satış (upsell). Fazladan ya da daha büyük bir şey önermek: garnitür, tatlı, daha büyük porsiyon. WaiterPilot, misafir bir yemek ekledikten sonra yanına bir şey isteyip istemediğini bir kez sorabilir. Hesapları büyüttüğünü iddia etmiyoruz.
Bölge (section). Bir garsonun vardiya boyunca ilgilendiği masa grubu.

Hesaplar, ödemeler ve fiyatlandırma

Paranın nereye gittiği ve restoran yazılımlarının genellikle nasıl fiyatlandırıldığı.

Hesap (check, bill). Masanın borcu. WaiterPilot'ta masadaki her telefon yemek boyunca güncellenen canlı bir hesap görür; ödeme personelle yapılır.
Hesabı bölmek. Tek bir hesabı misafirler arasında, eşit ya da herkesin yediğine göre paylaştırmak. WaiterPilot eşit bölmeyi ya da her telefonun kendi payını gösterir.
Servis ücreti. Restoranın hesaba eklediği sabit bir yüzde ya da tutar. Nasıl gösterileceği ve paylaştırılacağına dair kurallar ülkeye göre değişir. WaiterPilot'ta onu işletme sahibi belirler ve canlı hesapta görünür.
Bahşiş (gratuity, tip). Misafirin hizmet için verdiği para; bazı restoranlar, örneğin kalabalık gruplar için otomatik bir servis bedeli ekler. WaiterPilot yalnızca restoranın belirlediği ücretleri gösterir; misafirler onun içinden bahşiş eklemez.
POS (satış noktası, adisyon sistemi). Satışların girildiği, ödendiği ve raporlandığı kasa sistemi; çoğu zaman mutfak yazıcılarına bağlıdır. WaiterPilot'un POS ya da yazıcı bağlantısı yoktur; POS'unuzun yanında çalışır. POS sisteminizle birlikte çalışır sayfasına bakın.
Komisyon (sipariş başına ücret). Bir platformun her siparişten aldığı yüzde. WaiterPilot 0% komisyon alır. Sabit ücreti komisyonla maliyet hesaplayıcıda karşılaştırın.
Komisyonsuz sipariş. Her siparişten yüzde almayan sipariş yazılımı; bunun yerine sabit bir ücret ya da abonelik ödersiniz. Kart işlem ücretleri, ödüyorsanız, ayrıdır. WaiterPilot komisyonsuzdur: şube başına aylık $200 ve siparişlerinizden 0%. İkisini maliyet hesaplayıcıda karşılaştırın.
Şube başına sabit ücret. Satışları ne olursa olsun her restoran şubesi için sabit bir aylık fiyat. WaiterPilot, 30 gün ücretsiz denemeden sonra şube başına aylık $200'dır. Fiyatlara bakın.

Menüler, alerjenler ve beslenme

Yanlış bir yanıtın misafire zarar verebileceği terimler; bu yüzden tanımlar özenli.

Ana gıda alerjenleri. Gıda mevzuatının adını koyduğu alerjenler. ABD dokuz tane listeler (süt, yumurta, balık, kabuklu deniz ürünleri, ağaç yemişleri, yer fıstığı, buğday, soya, susam) (FDA, 11 Mart 2026 itibarıyla güncel); AB ve Birleşik Krallık on dört tane listeler (Food Standards Agency, 24 Şubat 2025). Alerjiler ve beslenme soruları sayfasına bakın.
Çapraz bulaşma. Bir alerjenin, onu içermeyen bir yemeğe ortak fritöz, tahta, mutfak aleti ya da eller yoluyla geçmesi. Çapraz bulaşma sorularını yalnızca mutfak yanıtlayabilir.
Alerjen matrisi. Her yemekte hangi alerjenlerin bulunduğunu listeleyen, restoranın tuttuğu ve istendiğinde misafirlere gösterdiği bir tablo. WaiterPilot bunu oluşturmaz; sohbeti yalnızca menünüzde yazandan yanıt verir.
Beslenme etiketi. Bir yemekteki vejetaryen, vegan, helal ya da glütensiz gibi bir etiket. Etiket bir sözdür; yalnızca mutfağınızın arkasında durabildiği yerde kullanın. WaiterPilot'ta sohbet menünüzde yazanı tekrarlar ve alerjisi olan misafirlerden personelle teyit etmelerini ister.